Tüm dünyada ve ülkemizde halkı iyotlu tuz kullanımı konusunda bilgilendirmek ve farkındalık oluÅŸturmak amacıyla 21 Ekim günü “Küresel Ä°yot EksikliÄŸi Bozukluklarını Önleme Günü” olarak kutlanmaktadır. KTÜ Farabi Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. ÖÄŸr. Üyesi Hülya COÅžKUN konu hakkında açıklayıcı bilgiler verdi:

Ä°yot, vücudumuz tarafından üretilmez, besinler ile ağızdan alınır. Ä°yot, doÄŸal olarak onu içeren gıdaların (balık, deniz ürünleri, yosun, bir miktar içme suyu ve iyot bakımından yeterli toprakta yetiÅŸen sebzeler) veya eklendiÄŸi iyotlu sofra tuzu ve iyotla zenginleÅŸtirilmiÅŸ gıdalar tüketilerek elde edilebilir. SaÄŸlıklı bir kiÅŸinin vücudunda, %70-80’i tiroid bezinde depolanmış vaziyette yaklaşık 15-20 mg iyot bulunur.

Günlük Alınması Gereken Ä°yot Miktarı YaÅŸa Göre DeÄŸiÅŸir

Ä°yot elementinin; enerji metabolizması, tiroid hormonlarının sentezlenmesi baÅŸta olmak üzere vücutta pek çok önemli görevi vardır. Günlük alınması gereken iyot miktarı, yaÅŸa ve ihtiyaç durumuna göre deÄŸiÅŸebilir. Dünya SaÄŸlık Örgütü günlük alınması gereken iyot miktarını aÅŸağıdaki ÅŸekilde belirlemiÅŸtir; 
Bebekler ve 5 yaşına kadar olan çocuklar için 90 mcg iyot,
6 ila 12 yaÅŸ arası çocuklar için 120 mcg,
≥12 yaşındaki çocuklar ve yetiÅŸkinler için 150 mcg,
Hamilelik ve emzirme döneminde 250 mcg’dır.

Yetersiz Ä°yot Alımı Zekâ GeriliÄŸine Neden Olabilir

Yeterli iyot alımı normal büyüme ve geliÅŸme için gereklidir. Ä°yot eksikliÄŸi durumunda, tiroid bezinden hormon üretimi azalır ve tiroid bezinde büyüme (guatr) meydana gelir. Gebelik ya da çocukluk döneminde, yetersiz iyot alımı, zekâ geriliÄŸinin en yaygın nedenidir. Bu nedenle Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma DerneÄŸi, tüm gebe ve emziren kadınların, iyotlu tuz kullanmasını ve buna ilave olarak günde en az 100-150 mikrogram ağızdan iyot desteÄŸi almasını önermektedir. Ä°yot eksikliÄŸi gibi iyot fazlalığı da tiroid hormonlarının üretiminde azalmaya yol açabilir. Aşırı doz iyot alımı tiroid nodüllerini aktifleÅŸtirerek fazla hormon salgılanmasına neden olabilir. Bu nedenle iyot takviyesi çok önemli olmakla beraber aşırı iyot alımından da aynı oranda kaçınmak gerekir.

Ä°yotlu Tuz Etkisini GüneÅŸten ve Nemden Korumak Gerekir 

Ülkemizde de önemli bir halk saÄŸlığı sorunu olan iyot eksikliÄŸinin önlenmesine yönelik olarak 1994 yılından beri sofralık tuzların tamamı iyotlanmaktadır. Türk Gıda Kodeksi Tuz TebliÄŸi ile tüm sofra tuzlarının iyot ile zenginleÅŸtirilmesi saÄŸlanmıştır. Ä°yotlu tuzun, etkisini kaybetmemesi için güneÅŸten ve nemden korunması, yemeklere en son ilave edilmesi gerekmektedir.