KTÜ Farabi Hastanesi Tıbbi Onkoloji uzmanı Doç. Dr. Evren FÄ°DAN, yaygın görülen kanserler, kanserde gecikme ve geç tedavi konularında önemli uyarılarda bulundu.

Kanser, günümüzün önemli bir halk saÄŸlığı sorunu olup gündemdeki yerini korumakta. Sebebi bilinen ölümler sıralamasında kalp ve damar hastalıklarından sonra ikinci sıradaki kanser, öldürücülüÄŸü yanında bıraktığı sakatlıklar ve tedavisindeki yüksek maliyetler nedeniyle iÅŸ gücünde ve ülke ekonomisinde çok ağır kayıplara neden olmakta.

Kanserde erken teÅŸhis giderek önemi artan bir kavramdır. GeliÅŸen tıp sayesinde kanser tanısı koymak ve erken teÅŸhis ile hastaları baÅŸarıyla tedavi edilebilmek mümkündür. Cerrahi öncesi ve cerrahi öncesi uygulanan tedaviler, radyolojik yöntemlerdeki geliÅŸmeler, cerrahi yöntemlerdeki geliÅŸmeler, hedefe yönelik tedavi ve immünoterapiler gibi yöntemlerle hastaların tedavi olma oranlarında artma ve kansere baÄŸlı ölüm oranlarında azalma saÄŸlamak mümkün. Ülkemizde birçok kiÅŸi, vakit ayıramama, yapılacak testlerden dolayı canları yanacağı endiÅŸesi ve maddi imkanlarının kısıtlı olması gibi nedenlerden dolayı erken tetkik ve taramalarını yaptıramamakta ve maalesef erken tanı ile tedavisi mümkün olan birçok kanser türünün geç teÅŸhis edilmesinden dolayı her yıl binlerce insan hayatlarını kaybetmektedir.

Kanserin belirtilerini erken fark etmek, bulgularını araÅŸtırmak ve ileri tetkik için hastaların sevk edilmesi erken tanı ÅŸansını arttırmakta. Bu nedenle, kanserde erken tanı programları toplumun, saÄŸlık çalışanlarının ve politika oluÅŸturucularının bilgisini arttırmayı hedeflemeli, erken tanı olanakları hakkındaki farkındalığı arttırmalı.

Ancak, hala tarama programlarıyla bir kiÅŸide yüzde yüz kanser mevcut olup olmadığını söylemek mümkün deÄŸildir. Bazı tür kanserlerin hücresel seviyede tespit edilmesine yönelik belirteçler üzerinde bilimsel çalışmalar da sürmekte.

Erkeklerde en sık görülen kanserler akciÄŸer ve prostat iken, kadınlarda en sık görülen meme kanseri, her 4 kadın kanserinden birisi olmaya devam etmekte.

Tarama ile erken teÅŸhis edilebilen kanser türleri meme kanseri, kolon kanseri, akciÄŸer kanseri, prostat kanseri, rahim aÄŸzı kanseridir. Türkiye’de de saÄŸlık bakanlığı bünyesinde meme kanseri, rahim aÄŸzı kanseri ve kolon kanseri tarama programları yürütülmekte.

Kanserlerde tarama yaşları nasıldır:

Meme kanseri: 20 yaşından itibaren ayda bir kez meme muayenesi yaparak, memenizi tanımanız ve en ufak rutin dışı deÄŸiÅŸiklikte hekiminize baÅŸvurmanız önerilmektedir. Memede kitle, sertlik, meme görünümünde deÄŸiÅŸiklik durumunda en kısa zamanda uzman bir hekime muayene olunmalıdır. Meme kanserinde erken tanı için 20-40 yaÅŸ arasında 2-3 yılda bir doktor muayenesi ve 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi hayat kurtarıcı olabilmektedir.

Rahim aÄŸzı kanseri: En önemli özelliÄŸi genç kadınlar arasında yaygın bir ÅŸekilde görülmesidir. Genellikle 35-55 yaÅŸ arasında tanı almaktadır. Tüm dünyada kadın kanserleri içinde 3’üncü sıklıkta görülüyor. Rahim aÄŸzı kanseri taraması Ä°lk cinsel iliÅŸkiden itibaren 29 yaşına kadar 3 yılda bir veya 21-29 yaÅŸ arası üç yılda bir kadın doÄŸum muayenesi ve pap-smear testi

30 yaÅŸ ve üzeri 5 yılda bir kadın doÄŸum muayenesi, pap-smear testi ve HPV testi ÅŸeklindedir.

Kolon kanseri taraması: 45 yaşından itibaren Her yıl dışkıda gizli kan testi 5 yılda bir rektal muayene ve rektosigmoidoskopi 10 yılda bir rektal muayene ve kolonoskopi ile yapılmaktadır. Bu taramalarda polip saptanırsa aynı seansta polipler alınabilmekte bu uygulama ile kanser geliÅŸimi olmadan önlenmiÅŸ olmaktadır.

Prostat kanseri: Ailede prostat kanseri hikayesi olanların 45 yaşından itibaren, ailede prostat kanseri olmayanların ise 50 yaşından itibaren her yıl üroloji muayenesi olmaları ve PSA testi yaptırmaları önerilmektedir.

AkciÄŸer kanseri: Hayat boyu 30 paket/yıl ve daha fazla sigara içimi olan, son 15 yıllık dönemde aktif sigara içmiÅŸ olan ve 55-74 yaÅŸları arasındaki kiÅŸilerde bir defa düÅŸük doz tomografi ile tarama yapılması erken teÅŸhiste önemlidir.

Korunmak da Mümkün Tedavi de Mümkün

Evet, kanserden korunmak, eÄŸer kanser tanısı konulmuÅŸ ise tedavi olmak da mümkün! Ancak hastaların muayene olma korkusu ve yoÄŸun iÅŸ temposu teÅŸhis ve tedavi olanağını geciktirmekte. Oysa ki saÄŸlık turizmi kapsamında yurt dışından pek çok insan gelip hastanemizde tedavi almaktadır. Yumurtalık kisti olan, miyomu bulunan, sigara kullanan, ailesinde kanser öyküsü olan, erken yaÅŸta cinsel iliÅŸkiye baÅŸlayan ve partner sayısı birden fazla olan kiÅŸiler, adet düzensizliÄŸi yaÅŸayan kadınlar açısından düzenli kontroller son derece önemlidir. Bu yüzden kanser tarama programları daha da yaygınlaÅŸmalı toplumun bu konudaki bilincini artıracak faaliyetler artırılmalıdır.