Uluslararası Multipl Skleroz (MS) Federasyonu ve Dünya SaÄŸlık Örgütü tarafından her yıl Mayıs ayının son ÇarÅŸamba günü Dünya MS Günü olarak ilan edilmiÅŸtir. Türkiye’de de Türk Nöroloji DerneÄŸi ve Türkiye Multipl Skleroz DerneÄŸi baÅŸta olmak üzere diÄŸer hasta dernekleri ile “Multipl Skleroz” hastalığının farkındalığını arttırmak amacıyla çeÅŸitli etkinlikler düzenlemektedir.

KTÜ Farabi Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Cavit BOZ “KTÜ Farabi Hastanesi MS PolikliniÄŸi, 20 yıla yakın süredir hizmet vermeye devam etmektedir. Global MS Base’in Türkiye’deki ilk üyesidir. Ülkemizde, 70 bin MS hastası bulunmaktadır. DoÄŸu Karadeniz Bölgesi’nde 4 bin civarında MS hastası olduÄŸunu tahmin etmekteyiz. KTÜ Farabi Hastanesi MS PolikliniÄŸi’nde 2 bin MS hastasının takibini yapmaktayız. Hastalarımızın, Dünya’da bulunan tüm tedavi süreçlerine ulaÅŸması mümkündür. Ayrıca ÅŸu anda kliniÄŸimizde de devam etmekte olan 10 tane faz 3 çalışma (deneme aÅŸamasında olan tedaviler) ile henüz piyasaya çıkmamış tedavilere de uygun olan hastalarımızın ulaÅŸma olanağı mevcuttur.” dedi.

Prof. Dr. BOZ, MS Hastalığı hakkında merak edilen sorulara şu cevapları verdi:

Multipl Skleroz Nedir?

Multipl Skleroz, genç eriÅŸkinlerde görülen, genellikle alevlenme ve düzelmelerle seyreden, santral sinir sistemini (beyin ve omuriliÄŸi) etkileyen bulgularla seyreden, olasılıkla bağışıklık sistemini etkileyerek myelin dediÄŸimiz sinir hücresi kılıfı ve sinir hücrelerinde hasar oluÅŸturan bir hastalıktır.

MS, beyin ve omuriliÄŸi etkilediÄŸi için çok çeÅŸitli nörolojik belirtilere yol açabilir. MS hastalarının çoÄŸunda ataklar ve düzelmeler ile küçük bir grupta ise sürekli olarak ilerleyici belirtiler ile seyretmektedir. Ataklar özellikle baÅŸlangıç döneminde tamamen düzelme gösterse de ilerleyen yıllarda bazı belirtiler kalıcı hale gelebilmektedir. Ataklar genellikle saatler içinde ortaya çıkan, 24 saatten uzun süren, ateÅŸin ve enfeksiyonun eÅŸlik etmediÄŸi yeni nörolojik belirtilerdir. Örnek olarak genç bir kadın hasta, bir sabah kalkığında sol gözünün net göremediÄŸini, bulanık gördüÄŸünü veya elinde güç kaybı ve uyuÅŸukluk olduÄŸunu, kahve fincanını iyi tutamadığını fark edebilmektedir. Ä°ÅŸte biz bu durumları atak olarak tanımlıyoruz. MS’e baÄŸlı yakınmalar “MS atağı” sırasında ortaya çıkıp daha sonra iyileÅŸebileceÄŸi gibi bir kısmı uzun dönemde kalıcı olabilmektedir. Merkezi sinir sistemi hastalığı olan, beyin ve omuriliÄŸin birçok alanını etkileyen MS; görme bulanıklığı, çift görme, görüntünün kayması gibi görme bozuklukları, bir kolda/bacakta ya da her iki bacakta güçsüzlük, yürümede dengesizlik, bir veya iki elde titreme, uyuÅŸma, idrar kaçırma ya da yapamama gibi belirtilerle kendini göstermektedir.

Multipl Skleroz Kimlerde Görülür?

Multipl Skleroz, 20-40 yaÅŸ arasındaki kadınlarda daha sık görülen bir hastalıktır. Genellikle alevlenme ve düzelmelerle seyreder. Bazı hastalarda baÅŸlangıçtan itibaren bazılarında ise yıllar sonra ilerleyici nörolojik bulgular ortaya çıkabilir.

Multipl Skleroz Tanısında Hangi Testler Uygulanır?

MS birçok hastalığı taklit edebilir ve bu nedenle ayırıcı tanı birçok incelemeyi gerektirebilir. Tanıda ve ayırıcı tanıda, Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) ve Beyin Omurilik Sıvısı Ä°ncelenmesi (BOS) yararlı yöntemlerdir.

Multipl Sklerozun Nedeni Nedir?

Hastalığın nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte Multipl Skleroz ve Ä°mmunoloji alanındaki bilimsel araÅŸtırmalar “Multipl Skleroz” hastalığının ortaya çıkış nedeni, oluÅŸum mekanizmaları, tanısı ve tedavisi konusunda her geçen gün daha yeni bilimsel verilere ulaÅŸmamızı saÄŸlamaktadır. MS hastalığında temel neden, vücudun immun sisteminin (bağışıklık sistemi) kendi hücrelerine saldırı yapmasıdır. Genetik yatkınlık dışında MS hastalığının ortaya çıkışında; enfeksiyonlar, D vitamini düÅŸüklüÄŸü, sigara gibi çevresel faktörler tetikleyici olabilir. Özelikle sigaranın, hastalığın ortaya çıkışında, hastalık seyrinde ve tedavi yanıtında önemli olduÄŸunu gösteren kanıtlar giderek artmaktadır. D vitamini de benzer özellikler nedeniyle önemlidir.

Multipl Skleroz Ne DeÄŸildir?

MS hastalığı ile ilgili olarak yanlış bilinen bazı konuları düzeltmek önemlidir;

Multipl Skleroz, bulaşıcı bir hastalık deÄŸildir; aynı evi paylaÅŸan aile bireylerine, aynı ortamda çalışan iÅŸ arkadaÅŸlarına bulaÅŸmaz.

Ailevi yatkınlık, bazı bireylerde tanımlanmasına karşın sadece genetik geçiÅŸli bir hastalık deÄŸildir.

MS, hastaların çocuk sahibi olmalarını engelleyen bir hastalık deÄŸildir. MS hastaları, uygun tedavi yönetimi ve ilaç seçimi ile çocuk sahibi olabilirler.

Multipl Skleroz öldürücü bir hastalık deÄŸildir.

MS, ruhsal bir hastalık değildir.

Multipl Skleroz; tedavisi olmayan, çaresiz bir hastalık deÄŸildir. GeliÅŸen yeni tedavi yöntemleri ile MS, tedavi edilebilir bir hastalıktır.

Genel olarak yanlış bilinenin aksine MS’li kiÅŸilerin çoÄŸunluÄŸu, olaÄŸan hayatlarına devam edip çalışabilirler.

MS Hastası Nelere Dikkat Etmelidir?

Aile, eÅŸ, çocuklar, iÅŸ arkadaÅŸları ve toplumsal sosyal destek, MS hastalığında önemlidir. Hastanın sosyal desteÄŸi, fiziksel kapasitesi, iÅŸi, uÄŸraÅŸları, hobileri, günlük yaÅŸam aktiviteleri ne kadar iyi olursa hastalık da daha iyi seyrediyor. Ä°laçlar dışında, aile bireylerinden gelen destek, hastanın iÅŸ hayatına devam etmesi ya da bir uÄŸraşının olması önemlidir. Hastanın beslenmesine dikkat edilmeli, balık ve deniz ürünleri, salata, sebze ve meyve tüketilmelidir. D vitamini düzeyinin, MS hastalığında önemli olduÄŸunu, hastanın diyet dışında uygun zamanlarda güneÅŸlenmesinin yararlı olacağını biliyoruz. Ancak MS hastalığında; kaplıca, termal sular ve sauna gibi sıcak ortamlar hastalık belirtilerinde artışa yol açabileceÄŸi için önerilmemektedir. Sigaranın bırakılması hastalığın seyri üzerine ve tedaviye yanıt açısından önemlidir.

MS Tedavisindeki GeliÅŸmeler Nelerdir?

Multipl Skleroz, bilimsel çalışmalar ışığında giderek daha çok çözebildiÄŸimiz, yeni ve etkin tedaviler ile tedavi seçeneklerinin arttığı, MS’li birey ve Nöroloji Uzmanı arasında, sıkı bir iÅŸ birliÄŸi gerektiren, sosyal, ailesel ve toplumsal desteÄŸin önemli olduÄŸu bir hastalıktır.

Dünyada olan tüm tedavi seçenekleri, ülkemizde de bulunmaktadır. Enjeksiyon tedavileri, ağızdan haplar ve serum ÅŸeklinde uygulanan tedaviler ile artık hastalığın aktivitesi çok iyi bir ÅŸekilde azaltılmaktadır. Özür kalmış hastalarda, bu durumu geri getirecek tedavilerde maalesef eksiklikler bulunmaktadır. Bundan sonraki süreçte, bu alandaki etkili tedavileri saÄŸlayabilmek MS hekimlerinin ana uÄŸraÅŸ alanlarındandır.

GeçmiÅŸte, bundan 20-25 yıl önce MS hastalığında özel bir tedavi seçeneÄŸinin olmadığı günlerden sonra bugün, 10’dan fazla tedavi seçeneÄŸinin olduÄŸu bir dönemi yaşıyoruz. 1993 yılından önce MS için onaylanmış hiçbir tedavi bulunmazken bugün, hastalığın farklı gidiÅŸine ve aÅŸamalarına yönelik olarak farklı tedavi alternatifimiz var. Ancak son yıllarda MS hastalığı tedavisinde, hastalığın seyrini olumlu yönde etkileyecek daha fazla tedavi seçeneÄŸi ile karşı karşıyayız.

Özellikle erken tanı koyduÄŸumuz ve tedaviye baÅŸladığımız hastalarda, daha iyi sonuçlar elde etmeye baÅŸlıyoruz. Genel olarak toplumda MS hastalığı hakkında çaresiz ve tedavisi olmadığı yönünde yanlış bir kanı vardır. Bu doÄŸru deÄŸil. Erken tanı ve uygulanan doÄŸru tedavi yönetimleri kullanıldığında, hastaların çoÄŸu normal hayatına devam edebiliyor.

Yapılan araÅŸtırmalar ve yeni bilimsel geliÅŸmeler ışığında, MS artık çaresizlik ve ümitsizliÄŸe yol açan, tedavisi olmayan bir hastalık olmaktan çıkmıştır.

Tüm MS hastaları ve aileleri için yarınlar daha saÄŸlıklı ve aydınlık olacaktır.