Son zamanlarda ülke genelinde artan HÄ°V/AIDS vakalar Trabzon’da da kendini göstermeye baÅŸlarken KTÜ Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü ÖÄŸretim Üyesi Dr. Firdevs Aksoy, durumun ciddiyetini vurguladı.

25-35 YAÅž ARASINDA ARTIÅž VAR

Son zamanlarda Türkiye genelinde HÄ°V/AIDS vakalarında endiÅŸe verici bir artış yaÅŸanıyor. Bu konuda deÄŸerlendirmelerde bulunan Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji KliniÄŸi Uzmanı Dr. Öretim Üyesi Firdevs Aksoy, Trabzon'da da durumun ciddiyetini vurguladı. Aksoy, Dünya genelinde azalan HÄ°V/AÄ°DS’in ülkemizde arttığını ve Trabzon’da da durumun benzer olduÄŸunu belirtti. Özellikle genç yaÅŸ grubunda, 25-60 yaÅŸ aralığında daha çok görüldüÄŸünü, artışın daha çok 25-35 yaÅŸ aralığındaki vakalarda gözlendiÄŸini, ifade etti.

KONTROL ALTINA ALINMALI

AIDS'in bulaÅŸma ÅŸekli göz önüne alındığında, hastaların birlikte olduÄŸu kiÅŸilerin de test edilmesi gerektiÄŸini dile getiren Aksoy, bu konuda toplumun bilinçlendirilmesinin önemine deÄŸindi. Bundan birkaç sene öncesinde Trabzon’da bir ayda en fazla 1 tanının konulduÄŸunu belirten Aksoy, son zamanlarda ise bazı haftalarda 1-2 yeni vakaya ulaşıldığını aktardı. Erken teÅŸhisin hastalığın kontrol altına alınması açısından kritik öneme sahip olduÄŸunu belirten Dr. Aksoy, toplumun bu konuda bilinçlendirilmesi gerektiÄŸine dikkat çekti.

DÜNYADA AZALIRKEN ÜLKEMÄ°ZDE ARTIYOR

Son dönemlerde çıkan haberlerde HÄ°V/AÄ°DS hastalığı için yeni bir pandemi etkisi yaratacak sözünü deÄŸerlendiren Aksoy, “Pandemi tüm dünyadaki artıştan bahsettiÄŸimiz bir kelime, belirli sınırlı bölgelerde görülen artışlara pandemi demek doÄŸru olmayabilir. Pandemi olarak deÄŸil belki ama bizim ülkemiz için ciddi bir artış olduÄŸunu söylemek mümkün. Çünkü tüm dünyada AIDS azalırken bizim ülkemizde ters orantılı bir ÅŸekilde artışa geçti.”

BİLDİĞİMİZ KADAR BİLMEDİKLERİMİZ DE VAR!

SaÄŸlık Bakanlığı verilerine göre özellikle de genç yaÅŸ grubunda artışın görüldüÄŸünü ifade eden Aksoy, “Daha küçük yaÅŸlarda bile tespit edilen hastalar var. Bildiklerimiz kadar bilmediklerimizin de olduÄŸunu düÅŸünüyoruz. Çünkü bizler sadece pozitif vakalara tanı koyup, tedavi ve takip yapıyoruz. Ancak bu kiÅŸilerinin riskli teması olanları test yaptırmadıkları sürece bilmiyoruz. Dolayısıyla pozitif bireylerin riskli temasta olduÄŸu kiÅŸilere bu durumu söylemesini ve onların da en yakın saÄŸlık kuruluÅŸlarında test yaptırmaları gerektiÄŸi konusunda bilgilendiriyoruz.

HASTALIÄžIN BULAÅžMA NEDENLERÄ°

HÄ°V/AÄ°DS’in nasıl bulaÅŸtığı konusunda açıklamalarda bulunan Aksoy, “Bu hastalık her yaÅŸ grubunda görülebilir. Cinsel yolla ya da kan yoluyla bulaÅŸabilir. ÖrneÄŸin AIDS'li birinin kanı size verilmiÅŸse o ÅŸekilde bulaÅŸabilir. DoÄŸum ya da hamilelik sırasında anneden çocuÄŸa da bulaÅŸabilir. Mesela uyuÅŸturucu kullanımı son yıllarda çok arttı. Enjektabl uyuÅŸturucu kullanırken ortak iÄŸne kullanıldığında da bulaÅŸabilir.” dedi.

Ä°STE HAYATIN Ä°ÇERÄ°SÄ°NDE BULAÅž RÄ°SKLERÄ°

Günlük hayatta yaÅŸanan risklere de deÄŸinen Aksoy, “Risk her zaman vardır. Mesela kuaförlerde manikür, pedikür esnasında veya kanamalı herhangi bir iÅŸlem sırasında bulaÅŸabilir. Bu iÅŸlemlerde kullanılan aletlerin steril edilmesi gerekli ve hatta kullanılan aletlerin kiÅŸiye özel olmasını öneriyoruz. DiÅŸ tedavisinde tek kullanımlık steril aletler kullanılmadığında bulaÅŸabilir. Ya da mesela erkek berberlerinde kan taşı kullanıldığında bulaÅŸabilir. Yine dövme, piercing gibi kanamalı iÅŸlemlerde bulaÅŸabilir. Bir dönem çok meÅŸhurdu; kan kardeÅŸliÄŸi… Bugünlerde de varlığına tanık olabiliyoruz, sonuçları çok sıkıntılı olabilir. Unutulmamalıdır ki bu risk faktörleri sadece AIDS için deÄŸil, kanla bulaÅŸan diÄŸer hastalıklar için de geçerlidir.

HİV VE AİDS AYNI ŞEY DEĞİLDİR

HÄ°V ve AÄ°DS’in karıştırıldığını ifade eden Aksoy, “HÄ°V mikrobun, AÄ°DS hastalığın adıdır. HÄ°V mikrobu kiÅŸiye bulaÅŸtığı zaman HÄ°V’in kendisi öldürmez. HÄ°V size bulaÅŸtığı zaman bağışıklık yetmezliÄŸine neden olur. Bu hastalarda bazı mikroplara daha kolay yakalanabilir. ÖrneÄŸin bağışıklığı normal olan bir kiÅŸi gribi ayakta geçirirken HÄ°V pozitif olan bireyler yoÄŸun bakımda entübe olarak geçirebiliyorlar. Tüm toplumda görülen bazı hastalıkları bağışıklık yetmezliÄŸinden dolayı daha ağır geçirbelirler. HÄ°V mikrobu birlikte baÅŸka mikropların yanında bazı kanserlere neden olur. Bu kanserlerin ve farklı mikropların oluÅŸturduÄŸu hastalığa AIDS denir.

AÅžI KARÅžITLIÄžI VE HEPATÄ°T ARTIÅžI

Ülke politikası olarak yıllardır uygulanan aşı kampanyası nedeniyle unutulmaya yüz tutan hastalıkların yeniden artışa geçtiÄŸini sözlerine ekleyen Aksoy, 1998 yılından itibaren rutin bağışıklama programı çerçevesinde artık çocukları hepatit B'ye karşı aşılıyoruz. Belli bir yaÅŸ grubundan sonra bu hastalığı görmememiz gerekiyordu ama aşı karşıtlığı gibi mantıksız ve uygun olmayan davranışlar ve söylemler nedeniyle aşı yaptırmayanlar oluyor. Aşılanmış olması gereken yaÅŸ grubunda Hepatit B'yi son zamanlarda yine görmeye baÅŸladık. Aşısı olan bir hastalığın görülmesi halk saÄŸlığı açısından hem üzücü hem de endiÅŸe verici bir durum.

HÄ°V TEDAVÄ° EDÄ°LEBÄ°LÄ°YOR

HÄ°V’in aşısının olmadığını ancak ilaçla tedavinin yaÅŸam kalitesini arttırdığını ifade eden Aksoy, “Ä°lacı kullanan kiÅŸi bize erken dönemde gelmiÅŸse baÅŸkalarına bulaÅŸtırmasına engelleyebilecek ÅŸekilde tedavisini düzenleyebiliyoruz. KiÅŸi ne kadar erken gelirse saydığımız hastalıklar engellenerek AIDS geliÅŸimi engellenebiliyor. Çünkü bazı hastalıklarla birlikte gelindiÄŸinde ilacın baÅŸlamasını bazzen ertelemek zorunda kalabiliyoruz. Hasta geç gelip ilaca da geç baÅŸladığında bazı komplikasyonlar olabilir. Åžu anda HIV'i de tedavi edebiliyoruz. Ä°nsanlar HÄ°V olduÄŸunda karalar baÄŸlamasına gerek yok. Tedavini düzgün kullandığında an 90’lı yaÅŸlara ulaşıp, hayatına devam eden hastalarımız mevcut. Yeter ki erken teÅŸhis olsun.” diye konuÅŸtu.

TOPLUM SAÄžLIÄžINI DÜÅžÜNMELÄ°YÄ°Z

Testlere ulaşım ve farkındalık açısından da deÄŸerlendirmelerde bulunan Dr. Aksoy, “Riskli bir teması olduÄŸundan ÅŸüphelenen kiÅŸiler saÄŸlık ocakları dâhil tüm saÄŸlık kuruluÅŸlarında test yaptırabilirler. Elbette her test pozitifliÄŸini HIV pozitif kabul etmiyoruz, mutlaka test sonucu pozitif olsa bile biz doÄŸrulama testi yapılması gerekiyor. DoÄŸrulama testi pozitif geldiÄŸinde pozitif kabul ediyoruz ve tedaviye baÅŸlıyoruz. Testi pozitif çıkan kiÅŸiler toplumdan dışlanacaklarını düÅŸünerek yanlış ve gereksiz bir tepki veriyor. EndiÅŸeli ve korkuya kapılabiliyorlar, ancak bu bir hastalık ve ÅŸu an için de tedavi edilmeye baÅŸlanan bir hastalık. O yüzden korku ve endiÅŸelenmek yerine kuruluÅŸuna baÅŸvurarak tanı ve tedavi için hızlı bir ÅŸekilde saÄŸlık kuruluÅŸuna baÅŸvurmayı öneriyorum.

Bu kiÅŸilerin hastalığı nasıl aldığı kimseyi ilgilendirmiyor. Hekim olarak bizde toplumda kiÅŸileri yargılama, toplumdan dışlama gibi haklara sahip deÄŸiliz. Bu hastalığı dini, vicdani, insani, ahlaki yönden sorgulamak hakkımız da haddimiz de deÄŸil. Bizim için bu hastalığın nasıl alındığı önemli deÄŸil, bu hastalığı tedavi etmek ve bulaÅŸmasını engelleyici yönde koruyucu saÄŸlık hizmetini vermekle yükümlüyüz. Toplum saÄŸlığının korunması da en önemli görevlerimizden biri. KiÅŸi geldiÄŸi zaman mutlaka bu kiÅŸinin bulaÅŸtırma riski açısından risk taşıyan bireylerin de testi yaptırmalarını o kiÅŸiye öneriyoruz. Toplum saÄŸlığının korunması için bu kiÅŸilerin de belirlenmesi ve test yaptırmaları gerekiyor.

HIV/AIDS vakalarındaki artışın, toplum saÄŸlığını tehdit ettiÄŸini ve bu konuda acil önlemlerin alınması gerektiÄŸini vurgulayan Aksoy, hastalığın kontrol altına alınması için kararlılıkla hareket edilmesi gerektiÄŸini ifade etti.

TRABZON’DAKÄ° HÄ°V/AÄ°DS TABLOSU

Trabzon’da yaÅŸanan artış hakkında açıklamalarda bulunan Aksoy, “Pandemiden önce ayda bazen 1 vaka oluyordu. Pandemi süreci bazı hastalıkları erteledi. KiÅŸiler bu süreçte test yaptırmadı hastanelerden uzak durmaya çalıştı. Ama son zamanlarda bazı haftalarda 1-2 vaka görebiliyoruz. Geçen hafta 2 vaka oldu. Bu durum sorun teÅŸkil edebilir. Evet Trabzon’da artış var. Bu artışın nedenlerinden biri çevre illerden gelen vakaların hastanemizde tedavi olma istekleriyle de iliÅŸkili. Bu salgın boyutunda mı bunu ilerleyen günlerde daha net tartışabiliriz. VatandaÅŸlar dikkatli olmak durumundadır.

HÄ°V ÖLDÜRMEZ, NEDEN OLDUKLARI ÖLDÜRÜR

Genç nüfusun bu durumdan nasıl etkilenecek? AIDS ilaçlarına sosyal güvenceniz varsa eriÅŸim çok kolay. SGK'nin geri ödemesi var. Erken baÅŸvurulduÄŸunda hayatlarını saÄŸlıklı olarak tamamlayabilirler. Ancak bu durumdan hastalığın tedavisi nasıl olsa var bulaÅŸsa da bir ÅŸey olmaz gibi bir anlamda çıkarmamalıyız. Unutmayalım ki önemli olan hastalığa yakalanmamak için koruyucu ve etkili önlemleri alarak yaÅŸamaktır. HIV tedaviyle kontrol altına alınabilir bir hastalıktır ve tedaviye uyumu tam olan hastalarda tedavi ve aşı ile önlenen diÄŸer hastalıklardan korunmak suretiyle normal ömür geçirilebilir.

KAYNAK

 

Önceki Sonraki