Afetlerden etkilenen bireyler, yoÄŸun ve anlaşılabilir bir stresle karşılaÅŸmış olmakla birlikte buna uygun saÄŸlıklı tepkiler gösterirler.
6 Åžubat 2023'te merkez üssü KahramanmaraÅŸ ilimiz olarak belirlenen deprem felaketi sonrası toplum olarak belki de bizi uzun yıllar boyunca çok etkileyecek olan travmatik günlerden geçiyoruz. Büyük kayıplar yaÅŸadığımız bu günlerde yalnızca depreme maruz kalanların deÄŸil, bu kiÅŸilerin yakınlarının, deprem bölgelerindeki yardım ekiplerinin ve bu büyük yıkıma ÅŸahit olan toplumdaki bireyler olarak hepimizin ruh saÄŸlığı olumsuz yönde etkilendi.
KTÜ Farabi Hastanesi Ruh SaÄŸlığı ve Hastalıkları Bölümü'nden Doç. Dr. Demet SAÄžLAM AYKUT, bu konuyla ilgili önemli açıklamalarda bulundu.

Depremler gibi doÄŸal afetler; depreme maruz kalanların yanı sıra toplumun tümünün psikolojisini etkileyerek bireylerde ciddi ruhsal travma belirtilerinin görülmesine yol açmaktadır. Travmatik yaÅŸantıya baÄŸlı psikolojik etkiler, kiÅŸiden kiÅŸiye deÄŸiÅŸmekle birlikte ruhsal sorunların ortaya çıkmasında; deprem sırasında göçük altında kalma, aile yakınlarının veya kiÅŸinin yaralanması, aile yakınlarının kaybı, yaÅŸam alanlarının kaybı, temel ihtiyaçların karşılanamaması gibi durumlar da  süreci olumsuz yönde etkilemektedir.
ÇoÄŸu kiÅŸide travma ile ilgili belirtiler, saatler ve günler içinde ortaya çıkmaktadır. Bir afet yaÅŸandığında bireylerin çoÄŸunda ortaya çıkan belirtiler, anormal bir olaya verilen saÄŸlıklı tepkidir. Afetlerden etkilenen bireyler, yoÄŸun ve anlaşılabilir bir stresle karşılaÅŸmakta ve buna uygun saÄŸlıklı tepkiler göstermektedir. Yani anormal bir durum, bir bozukluk söz konusu olmamaktadır. Bu nedenle yaÅŸadığımız deprem felaketi gibi afetler sonrasında akut dönemde ortaya çıkan stres belirtileri, anormal bir duruma verilmiÅŸ saÄŸlıklı yanıtlar olarak deÄŸerlendirilmelidir.

Afetin Erken Döneminde Ortaya Çıkan Stres Belirtileri Åžunlardır:
Ä°stenmeyen anılar ve rüyalar ile depremi tekrar tekrar yaşıyormuÅŸ gibi hissetme ÅŸeklinde felaketi yeniden yaÅŸantılama belirtileri görülebilmektedir.
KiÅŸi bu belirtilerin hiç geçmeyeceÄŸini, daha kötüye gideceÄŸini, ciddi bir hastalığı olacağını düÅŸünerek depremi hatırlatan durumlardan, kiÅŸilerken, yerlerden uzak kalma, sürekli olarak kaçınma davranışı sergileyebilmektedir. Ayrıca donup kalma, duygusuzlaÅŸma, dünyadan kendini ayrı ve kopuk hissetme, ilgisizlik, duygusal küntlük, farklı algısal yaÅŸantılar ve gerçek dışılık hissi olabilmektedir.
Her an bir tehlike olabilir düÅŸüncesi ile sürekli huzursuzluk, kolay irkilme, kaygı hali, uykusuzluk, sinirlilik, korku, öfke nöbetleri ÅŸeklinde aşırı uyarılmışlık belirtileri görülebilmektedir.
Bu belirtilerin yanı sıra depresif belirtiler, uyku bozuklukları, yeme düzensizlikleri, enerji kaybı, bedensel yakınmalar, aÄŸrı yakınması olabilmektedir.
Bu ÅŸekildeki yıkıcı doÄŸal afetler sonrasında, doÄŸal sürece yardımcı olacak ÅŸekildeki psikososyal destek bireyler için erken dönemde saÄŸlanmalıdır. Ağır reaksiyonlar olmadıkça müdahale etmeden, onun kendi doÄŸal seyrini izlemesini beklemek, ona saygı göstermek önemlidir. 

Psikolojik Ä°lk Yardım Neleri Ä°çermelidir?
GüvenliÄŸin saÄŸlanması, güvenlik hissinin oluÅŸmasına yardımcı olunması, temel ihtiyaçların giderilmesi, yakınlarla iletiÅŸime destek olunması, bireyin sakinleÅŸtirilmesi, etkin ve empatik bir biçimde dinlenmesi, bilgilendirilmesi, hizmetlere ulaşımının saÄŸlanması gerekmektedir. Belirtiler çok ÅŸiddetli deÄŸilse ilaç tedavisinden kaçınılmalıdır. Deprem travmasını yaÅŸayan kiÅŸilerin yasına saygı gösterilmelidir. Bu dönemde teselli edici sözler, kiÅŸiyi öfkelendirebilmekte ve ona, kendisini daha kötü hissettirebilmektedir.

Travmatik Olaylar Hatırlatıcı En Küçük Uyaranla Tetiklenirler

Travmatik yaÅŸantılar, beyinde kaydedilmekte ve hatırlatıcı en küçük uyaranla tetiklenebilmektedir. Afet sonrasında bireyler, yaÅŸadıkları süreci anlamlandırmaya ve kabul etmeye çalışırken olayı zihinlerinde tekrar tekrar yaÅŸamakta ve bu durum hayatlarını olumsuz etkilemektedir. Bazı bireylerde travmatik belirtilerin, olaydan yıllar sonra dahi ortaya çıkabildiÄŸi görülmektedir. Travmatik bir olay sonrasında ortaya çıkan yeniden yaÅŸantılama, aşırı uyarılma belirtileri ve kaçınma davranışları ÅŸeklindeki travmatik stres belirtilerinin bir aydan daha uzun sürmesi ve bu durumun kronik hale gelmesi durumunda travma sonrası stres bozukluÄŸu düÅŸünülmektedir. Bu nedenle travma sonrası stres bozukluÄŸu tedavisi sürecinde; bireyin kaygılarını azaltmak, olayların saÄŸlıklı iÅŸlemesine yardımcı olmak ve uykusuzluk gibi hayat kalitesini etkileyen durumların önüne geçilmesi yolu ile bireysel ve sosyal iyilik halinin saÄŸlanmasına çalışılmaktadır.

 

Previous Next