COVID-19 hastalığına yakalanmış hastaların sonraki saÄŸlık durumları hakkında pek çok araÅŸtırma yürütülmektedir. Bu konulardan biri olan Uzamış COVID Sendromu (Post COVID) hakkında KTÜ Farabi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Gürdal YILMAZ açıklayıcı bilgiler verdi. 

COVID-19 geçirdikten 12 hafta sonra hâlâ devam eden ve alternatif bir tanı ile iliÅŸkilendirilemeyen ÅŸikâyetler Uzamış COVID Sendromu olarak adlandırılmaktadır. Her ne kadar COVID-19 öncelikle akciÄŸerleri etkileyen bir hastalık olarak görülüyor ise de birçok diÄŸer organa da zarar verebilir. COVID-19 virüsü kalbe, akciÄŸerlere ve beyne deÄŸiÅŸik derecelerde zarar verebilir. Uzun zaman içinde deÄŸiÅŸik saÄŸlık sorunlarını beraberinde getirebilir. Uzamış COVID Sendromu'ndan etkilenen sistemlerin başında kalp-damar, solunum, beyin, sinir ve hareket sistemi gelmektedir.

Kalp-Damar: Kardiyovasküler açıdan en sık görülen ÅŸikâyetler, ritim bozuklukları ve çarpıntı ÅŸikâyeti olmaktadır. Hastalarımız ya atriyal fibrilasyon dediÄŸimiz, pıhtıya neden olan ciddi ritim bozukluÄŸu ile ya da ÅŸiddetli çarpıntı ile baÅŸvurabilmektedir. GöÄŸüs aÄŸrısı, nefes darlığı ve kalp krizi ile gelen hastalarda, COVID-19’a baÄŸlı kalp zarında ve kalp kasında iltihap görülebilmektedir. Geçici ya da kalıcı felç atakları, akciÄŸere pıhtı atması, bacak damarlarında oluÅŸan derin ven trombozu da bekleyen diÄŸer tehlikelerden sadece bazılarını oluÅŸturmaktadır. COVID-19'un iyileÅŸmesinden aylar sonra yapılan görüntüleme testleri, yalnızca hafif COVID-19 semptomları yaÅŸayan kiÅŸilerde bile kalp kasında kalıcı hasar olabileceÄŸini göstermektedir. Bu durum, gelecekte kalp yetmezliÄŸi veya diÄŸer kalp komplikasyonları riskini artırabileceÄŸini düÅŸündürmektedir.

Solunum Sistemi: Uzamış COVID Sendromu'nun, solunum sistemi üzerindeki etkileri, daha çok COVID-19'u orta ve ağır geçiren hastalarda görülmektedir. Hastalığı pnömoni ile geçiren, akciÄŸer filminde ya da tomografide buzlu cam görünümü olan kiÅŸilerde, ileri yaÅŸta ve kronik hastalığı olanlarda risk daha da fazladır. Ancak kimi zaman COVID-19’u hafif atlatanlarda da Uzamış COVID Srndromu görülebilmektedir. Bu hastalık bronÅŸektazi, pıhtılaÅŸma, pulmoner hipertansiyon ve pulmoner fibrozise neden olabilmektedir. En sık görülen ÅŸikâyetler; öksürüÄŸün sürmesi, nefes darlığı, alınan nefesin tamamlanamaması ve halsizlik olmaktadır. 

Beyin ve Sinir Sistemi: COVID-19; tat ve koku duyusunun kaybı, baÅŸ aÄŸrısı, baÅŸ dönmesi, denge bozukluÄŸu, bilinç deÄŸiÅŸiklikleri, nöbet, inme, nöropati, ensefalit gibi birtakım hastalıklara neden olabilmektedir. Hastalık atlatıldıktan sonra ise kiÅŸinin beyin aktivitesini eskiye göre daha yavaÅŸmış gibi hissettiÄŸi, algısının yavaÅŸladığı, tüm zihinsel faaliyetlerinde tam anlamlandıramadığı farklılıkların olduÄŸu belirtilmektedir. 

Kas-Ä°skelet Sistemi: Hastalar COVID-19 sonrası geçmeyen kas ve eklem aÄŸrıları yaÅŸayabilmektedir. Uzamış COVID Sendromu'nda daha önceden var olan ÅŸikâyetler yeniden ortaya çıkabildiÄŸi gibi daha önce hiç yaÅŸanmamış bulgular da görülebilmektedir. Genel kondisyonun düÅŸmesi, egzersiz intoleransı, miyozit, kas içinde doku harabiyetleri ve kaslarda güç ve kitle azalması gibi durumlarla karşı karşıya kalınabilmektedir. Hastalık atlatıldıktan sonra aniden baÅŸlayan yorgunluk, eklem ve kas aÄŸrıları, günlük performansının düÅŸmesi gibi ÅŸikâyetlerin baÅŸka nedene baÄŸlı olmadan ortaya çıkması bize Uzamış COVID Sendromu'nu düÅŸündürmektedir. 

Öneri: COVID-19 hastalığı geçiren kiÅŸilerin hastanelerde, COVID-19 hastalarının takibinin yapıldığı polikliniÄŸe baÅŸvurması, ileriki dönemde saÄŸlık problemleri ile karşılaÅŸmaması için büyük önem taşımaktadır.